Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w art. 145a § 1 daje sądom możliwość zobowiązania organu administracyjnego do wydania w określonym terminie decyzji lub  postanowienia wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie.

 

Warunki wydania przez sąd administracyjny merytorycznego orzeczenia

Przepis art. 145a § 1 p.p.s.a. przyznaje sądom administracyjnym kompetencję do orzekania merytorycznego w danej sprawie, na zasadzie wyjątku od ogólnej zasady wydawania przez sądy administracyjne orzeczeń o charakterze kasacyjnym. Jego zastosowanie wymaga spełnienia szeregu przesłanek, zarówno o charakterze pozytywnym, jak i negatywnym, przewidzianych w tym przepisie.

 

Możliwość zastosowania instytucji z art. 145a § 1 p.p.s.a. występuje wtedy, gdy:

  • sąd uwzględnił skargę i uchylił zaskarżony akt z powodu naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy lub stwierdził nieważność zaskarżonego aktu;
  • w sprawie występują okoliczności uzasadniające zobligowanie organu do określonego działania;
  • merytoryczne rozstrzygnięcie w danej sprawie nie jest pozostawione uznaniu administracyjnemu.

 

Uznanie administracyjne a zobowiązanie organu przez sąd do rozstrzygnięcia sprawy w określony sposób  

Sąd administracyjny nie może zobowiązać organu do załatwienia sprawy w określony sposób wtedy, gdy ustawodawca pozostawił rozstrzygnięcie danej kwestii uznaniu organu.

Uznaniowy charakter danego rozstrzygnięcia stanowi zatem bezwzględną przesłankę wyłączającą możliwość skorzystania przez sąd z instytucji przewidzianej w art. 145a p.p.s.a. (tak: M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, M. Grzywacz [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, 3. wydanie, Warszawa 2015, s. 603).

 

Definicja uznania administracyjnego

Uznanie administracyjne to przyznanie organom administracji publicznej możliwości wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę, a równowartościowych prawnie rozwiązań zgodnie z celami określonymi w ustawie. Jest to forma działania administracji, której istotą jest przyznana prawem organowi władza decydowania w danej sprawie „według swego uznania” – według własnej woli. Organ administracyjny może zatem rozstrzygnąć sprawę w różny sposób w tym samym stanie faktycznym i każde rozstrzygnięcie sprawy będzie zgodne z prawem.

Podobne stanowisko przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 7 listopada 2018 r., sygn. akt I SA/Sz 281/18 stwierdzając, że luz decyzyjny w zakresie rozstrzygnięcia podejmowanego przez organ polega więc na tym, że nawet wystąpienie ustawowych przesłanek nie obliguje organu do danego rozstrzygnięcia w sprawie. Organ może uwzględnić wniosek strony w danej kwestii lub odmówić jego uwzględnienia. 

 

Uznanie administracyjne nie oznacza przy tym dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia. Organ jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w danym przepisie prawnym (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 1038/17).

 

Uznanie administracyjne w przepisach prawa

Ustawa dając organowi administracyjnemu w danej sprawie prawo korzystania z luzu decyzyjnego, wynikającego z uznania administracyjnego, posługuje się zwykle zwrotem „organ może” (przykładowo: „organ podatkowy może udzielić stosownej ulgi podatkowej”).

Ze względu na wymagania zasady praworządności, określonej w art. 2 Konstytucji RP, upoważnienie do stosowania uznania administracyjnego jest zawarte w aktach ustawowych bądź oparte na upoważnieniu ustawowym.

 

Przykład decyzji uznaniowych

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 243/15, stwierdził, że decyzje w zakresie przyznawania zasiłków są decyzjami uznaniowymi, a sąd nie jest uprawniony do przyznania określonych świadczeń. To organ pomocy społecznej, a nie Sąd, decyduje o tym komu i w jakiej wysokości świadczenie może być przyznane biorąc pod uwagę z jednej strony ilość środków finansowych, którymi dysponuje organ, a z drugiej strony – ilość podopiecznych i zakres koniecznej pomocy udzielanej tym osobom.

Uznanie administracyjne obejmuje bowiem prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań.

 

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 26 września 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 539/19, wskazał, że decyzja umarzająca składki na ubezpieczenia społeczne ma charakter uznaniowy. W konsekwencji nie może mieć tu zastosowania art. 145a p.p.s.a.

 

Obowiązki organu w sytuacji zobowiązania przez sąd do rozstrzygnięcia sprawy w określony sposób  

W przypadku zobowiązania organu przez sąd administracyjny do rozstrzygnięcia sprawy w określony sposób, o wydaniu decyzji lub postanowienia organ zawiadamia sąd w terminie siedmiu dni od dnia ich wydania.

W przypadku niezastosowania się przez organ do powyższego obowiązku informacyjnego, sąd może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ppsa, a więc dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Postanowienie sądu w tym przedmiocie może być wydane na posiedzeniu niejawnym.

 

Niezastosowanie się organu administracyjnego do obowiązku rozstrzygnięcia sprawy w określony sposób  

W przypadku niewydania decyzji lub postanowienia przez organ o określonej treści i w określonym przez sąd terminie, strona może wnieść skargę do sądu, żądając wydania orzeczenia stwierdzającego istnienie albo nieistnienie uprawnienia lub obowiązku.

Sąd wyda orzeczenie w tym przedmiocie, jeżeli pozwalają na to okoliczności sprawy.

 

W wyniku rozpoznania takiej skargi sąd stwierdza czy niewydanie decyzji lub postanowienia miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa i może ponadto z urzędu albo na wniosek strony wymierzyć organowi grzywnę w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty tam wskazanej.

 

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *